Belaunaldien arteko erreleboaren erronkari buruz hausnartu dugu DEIAk antolatutako Bizkaia Agro ekitaldian
DEIAk antolatutako Bizkaia Agro ekitaldiak Bizkaiko nekazaritzako elikagaien sektoreko eragile nagusiak bildu ditu, hala nola LURSAIL Bizkaia, sektorearen etorkizunaz eztabaidatzeko, hain zuzen, egungo testuinguruan, zeinean nekazaritzako biztanleriaren zahartzea eta belaunaldien arteko erreleboaren geldialdia kezka nagusiak diren.
Derioko Nekazaritza Eskolaren egoitzan egin da topaketa, eta erronka agerian utzi duten EAEko azken Nekazaritza Erroldaren datuak hartu ditu abiapuntutzat: ustiategien titularren % 30,6 65 urtetik gorakoak dira, eta titular guztien 10etik batek bakarrik ditu 40 urte baino gutxiago. Datu horiei joera kezkagarri bat gehitu behar zaie: azken 30 urteetan, Euskadiko nekazaritzako biztanleria aktiboa laurden batera murriztu da. Lehen 64.000 ustiategi zeuden, eta 12.600 inguru daude gaur egun. Horietatik 6.000 inguru Bizkaian daude, baina 700 pertsona inguruk soilik du landa-eremua bizimodu.
Hausnarketa bi lan-mahairen inguruan antolatu da. Lehenengoan Administrazioak eta sektoreko lau erakundek parte hartu dute; bigarrenean, familia-ustiategiei jarraipena eman dieten hiru gazte ekintzailek.
Bizi-kalitatea hobetzea
LURSAIL Bizkaiak sektorea gaztetzeko ezinbestekoak diren hainbat gako aipatu ditu. Nagusia, bizi-bermeak ematea. Bokazioaz harago, ekiteko asmoa dutenek lan-errenta duina eta bizi-kalitatea behar dituzte, lana, bizitza pertsonala eta familia uztartzeko. Bestela, beren bizi-proiektua beste sektore batzuetan garatzeko prestakuntza eta aukerak badituzte. Ez da kasualitatea nekazaritzako ustiategien buru diren pertsona askok nahi ez izatea beren ondorengoek “landa-eremuko bizitza sakrifikatutzat” hartzen dena oinordetzan hartzea. Horren haritik, egungo egoerak -sektorea mobilizatzen ari den MERCOSURen akordioarekin- ez du laguntzen etorkizun duin eta egonkor baten ideia transmititzen.
Gizartera zabaltzea
Talentua erakartzeko funtsezko beste alderdi bat da gizartean aintzat hartzea lehen sektorea eta bertan lan egiten dutenak. Horien ekarpena ordezkaezina da, eta elikagaiak ekoitzi hutsetik askoz harago doa; izan ere, nekazaritza sektoreak lurraldearen % 85 kudeatzen du, eta funtsezko zeregina du ingurune naturalaren bermatzaile gisa eta klima-aldaketaren aurkako borrokaren eragile aktibo gisa.
Era berean, funtsezkoa da herritarrei jakinaraztea sektorearen erronkak, berez, euskal gizarte osoaren erronkak direla. Horren adibide argia da elikadura-burujabetza deritzona: Euskadin, ardotan eta arrautzetan baino ez gara buruaski; kontsumitzen dugun esnearen % 70 ekoizten dugu, haragiaren % 20-25 eta baratzeko produktuen % 9 baino gutxiago. Egoera hori aldatzen ez bada, lurraldea elikadurarekiko mendekotasunerantz doa, haren ahalmenarekin eta identitate gastronomikoarekin kontraesanean.
Egoera hori ikusita, bereziki garrantzitsua da euskal Administrazioak belaunaldien arteko erreleboa bultzatzeko egiten ari diren ahalegina, bai eta sektorean gazteak sartzea errazteko dagoen trebakuntza- eta prestakuntza-ekosistema joria ere.
Eredu berriak eta digitalizazioa
Etorkizunari begira, ezinbestekoa da, halaber, orain arte presentzia txikiagoa izan duten jarduera-eredu berriak aztertzea, hala nola nekazaritza eta beste lan batzuk uztartzen dituzten profil profesional mistoak, Europan gero eta ohikoagoak direnak, eta elkartze-ustiategiak, lanaren antolaketa kolektiboa ahalbidetzen dutenak, bizitza pertsonala eta familiarra bateragarri egiteko.
Azkenik, nekazaritzako elikagaien sektorearen etorkizuna oparoa izan dadin, 4.0 Nekazaritzarantz aurrera egiten jarraitu behar da nahitaez, eta, beraz, ekoizpen-eredu berriak, teknologia digitalak eta adimen artifiziala txertatu behar dira, prozesuen efizientzia eta eraginkortasuna hobetzeko, eta, ondorioz, baserrietako bizi-kalitatea hobetzeko.
Hitz batez, Bizkaiko nekazaritzako elikagaien sektorearen etorkizunaz egin dugun hausnarketaren arabera, gizarte osoaren etorkizunaz hausnartu behar da batik bat, eta etorkizun hori zalantzazkoa omen da landa-eremutik bizitzeko nahia eta gaitasuna dituzten pertsonarik gabe.